tekst en fotografie: Iza Koch
René’s verhaal begint niet achter een bureau, het begint op straat. Hij is niet iemand die ooit bewust voor de functie straatadvocaat heeft gekozen. Er was geen carrièreplan, geen opleidingstraject, geen stip op de horizon. Het leven liep anders. En precies dat maakt dat hij al 25 jaar zo dicht bij mensen kan staan die alles zijn kwijtgeraakt.
Zijn verhaal begint in 1998, wanneer hij de diagnose kanker krijgt. Hij is op dat moment eind dertig en werkt als leidekker en als slager/uitbener. Zijn leven komt abrupt tot stilstand. Wat volgt is een periode van ontwrichting. Hij gaat drinken, verliest zijn huis en belandt uiteindelijk op straat. Ruim twee jaar leeft hij zonder vaste plek.
‘’Die tijd is deels wazig’’, zegt hij. ‘’Ik weet dat ik een paar dagen op Utrecht Centraal heb gezeten. Waarom? Geen idee. Op een gegeven moment ben ik naar Schiphol gegaan. Daar was het warm. Dat was eigenlijk genoeg reden.’’
een onverwacht keerpunt
Op Schiphol ontstaat iets onverwachts. Dakloze mensen helpen elkaar. Ze delen informatie, wijzen elkaar op slaapplekken en letten op elkaar. René neemt daarin vanzelf een rol op zich. Hij regelt, verbindt en kijkt wie wat nodig heeft. Het initiatief blijft niet onopgemerkt en wordt vastgelegd in de documentaire Gestrand op Schiphol.
De documentaire is uitgezonden op 6 mei, maar de voorstukjes werden al eerder vertoond. Die voorstukjes werden gezien door iemand uit Amersfoort. Niet veel later krijgt René de vraag of hij hier wil komen werken. ‘’Van het één kwam het ander’’, zegt hij nuchter. ‘’En voor ik het wist zat ik hier.’’ Sinds 6 april 2001 werkt René bij Motiva als straatadvocaat. René is warm, maar niet soft. Begripvol, maar helder. ‘’Je mag bij mij één keer klagen en je mag ook best boos zijn. Maar daarna gaan we kijken: wat ga je eraan doen?’’ Dat is geen hardheid, maar eerlijkheid.
de mens achter het verhaal
Misschien juist omdat hij zelf dakloos is geweest, heeft hij een andere kijk. Hij ziet niet eerst het probleem, maar de mens. Iemand kan ook op straat belanden door een relatiebreuk, schulden, ziekte, verslaving of pure pech. ‘’Dakloosheid kan iedereen overkomen’’, zegt hij. ‘’Echt iedereen. Eén verkeerde afslag kan genoeg zijn.’’
In 25 jaar tijd ziet René honderden mensen langskomen. Sommige verhalen blijven hem altijd bij. Minderjarige meisjes die zwanger zijn en nergens terechtkunnen. Vrouwen die uit de prostitutie stappen en jaren later nog steeds contact met hem houden. Stagiaires die binnenkomen als onzekere jongeren en vertrekken als zelfverzekerde volwassenen.
Hij werkt graag in het ‘grijze gebied’: daar waar regels stoppen, maar mensen niet. Waar systemen zeggen dat iets niet kan en hij toch zoekt naar wat wél mogelijk is.
De kracht van betrokkenheid
Richting het einde van het gesprek kijkt René terug op die 25 jaar. Op Motiva, op de stad, op alles wat er is opgebouwd. ‘’Wat mij altijd raakt, is hoeveel mensen willen helpen’’, zegt hij. ‘’Bijna alles wat je hier ziet, is gekregen. Eten, kleding, tassen, spullen. Mensen brengen het omdat ze het belangrijk vinden.’’
Via Facebook doet Motiva regelmatig oproepen: voor pampers, shampoo, rugzakken, eten of praktische hulp. Vaak wordt er snel gereageerd. Soms is het iets kleins, soms iets groots. ‘’En dat ene pak rijst kan voor iemand de helft zijn van wat hij/zij bezit’’, zegt René. ‘’Dat vergeten mensen soms.’’
Zijn gezondheid dwingt hem inmiddels om realistischer naar de toekomst te kijken. Hij is blind geworden aan zijn rechteroog en heeft een hartoperatie achter de rug. Hij weet dat hij dit werk niet eindeloos kan blijven doen. ‘’Ik wil ook nog genieten’’, zegt hij. Maar zijn betrokkenheid bij mensen zal niet verdwijnen. Die zit dieper dan werk.
