tekst en fotografie: Iza Koch
De deur van het appartement in het centrum van Amersfoort gaat open en meteen voelt het warm en gastvrij. Ik ben op bezoek bij Huib Bal (76) en zijn vrouw Yvonne. In de gang hangen foto’s, in de woonkamer staat koffie klaar en op tafel liggen lijstjes met kleurrijke breiwerkjes. “Die heb ik gebreid”, zegt Huib met een glimlach.
Wat ooit begon als een onverwachte studie, groeide uit tot een creatieve hobby die vandaag de dag een belangrijke rol speelt in zijn leven. “Eigenlijk wilde ik iets leren wat ik nog niet kon. Ik had de pabo gedaan met specialisatie gymnastiek, maar ik dacht: laat ik ook iets totaal anders proberen.” Dat werd de opleiding ‘Textiele werkvormen: nuttige handwerken voor meisjes’. In die tijd een opvallende keuze voor een man. Huib was de eerste man in Nederland die het diploma behaalde. “Dat was rond 1982”, zegt hij lachend. “En daar heb ik toen ook mijn eerste trui gebreid.”
Mondriaan van wol
De kleine gebreide kunstwerkjes ontstonden jaren later, tijdens het Mondriaan-jaar in Amersfoort. De stad stond vol met verwijzingen naar de beroemde kunstenaar. In een winkel werd gevraagd of Huib misschien iets creatiefs kon maken. “Toen ben ik Mondriaantjes gaan breien van wol”, vertelt hij. Sommige volgen trouw een schilderij van Mondriaan, andere ontstaan spontaan, gewoon door te beginnen met breien en te kijken waar het ontwerp naartoe gaat. “Gewoon beginnen”, zegt Huib. ”Dan wordt het vanzelf wat.”
Ik pak een lijstje op. Het is strak, precies en verrassend modern. Moeilijk voor te stellen dat het met breinaalden is gemaakt. “Het breien zelf kost ongeveer twee dagen”, vertelt Huib. “Maar het moeilijkste is eigenlijk om het recht in een lijst te krijgen.”
Parkinson heb je samen
Terwijl we praten, laat Huib steeds meer werk zien. Nieuwe ontwerpen, andere kleurcombinaties, kleine variaties die hij heeft bedacht. Breien is voor hem niet alleen een hobby, het helpt hem ook.
Huib heeft Parkinson. Dat maakt het dagelijks leven soms ingewikkeld. Dingen die vroeger vanzelf gingen, kosten nu meer tijd. Breien helpt. Het houdt zijn handen bezig en geeft structuur aan de dag. En ondanks de ziekte blijft zijn precisie indrukwekkend. Het zijn kleine kunstwerkjes, gemaakt met geduld, wol en een enorme dosis doorzettingsvermogen.
“Je moet bezig blijven”, zegt hij rustig.
Zijn vrouw knikt. “Het is ook heel goed voor zijn fijne motoriek.” Ze kijkt even naar hem terwijl hij een lijstje oppakt.
“Maar ik kan hem eigenlijk niet goed zien breien”, zegt ze zacht. “Alles beweegt: zijn voeten, zijn schouders, zijn hoofd. Dat vind ik soms moeilijk om te zien.”
Even wordt het stil.
“Parkinson heb je niet alleen”, zegt Huib dan. “Dat heb je samen.”
Ze zijn al 36 jaar gelukkig samen. In hun verhalen komt dat steeds terug: het samen doen. Reizen, kringlopen afstruinen, omgaan met wat het leven brengt en samen lachen. Zoals wanneer Huib vertelt dat hij soms in slaap valt in het theater. “Dat is wel duur slapen”, zegt hij droog. Zijn vrouw schiet in de lach.
De opbrengst van de kleine kunstwerkjes gaat niet naar een groot doel of bedrijf. Het financiert iets heel simpels: kleine reisjes. “Een weekendje weg of op bezoek bij vrienden in Spanje”, vertelt zijn vrouw.
Duurzaam tot in de details
De werkjes worden verkocht bij de Green Outlet, een duurzaam leerwerkbedrijf op de Grote Haag 125 in Amersfoort. Dat past goed bij de gedachte achter de werkjes: hergebruik en duurzaamheid. De lijstjes zelf zijn bijna altijd tweedehands. Vaak gevonden in kringloopwinkels. Huib gebruikt zelfs karton in plaats van plastic voor de spoeltjes waar zijn garen omheen zit. “Ik vind het zonde om plastic te gebruiken”, zegt hij. “Van oud karton werkt het net zo goed.” Als oud docent vindt hij het extra leuk dat er bij de Green Outlet ook les wordt gegeven.
Inmiddels heeft Huib er honderden gebreid. Vrienden, familie en kennissen hebben er vaak al een gekregen. En als er weer veel wordt verkocht in de winkel? “Dan moet hij weer flink aan de bak”, zegt Yvonne lachend. Maar dat vindt Huib helemaal niet erg. “Ik vind het gewoon leuk om te maken.”
