Ga naar de inhoud
DE STAD
GESCHIEDENIS

DE JOODSE GESCHIEDENIS VAN AMERSFOORT

De Joodse gemeenschap in Amersfoort heeft wortels die teruggaan tot de 17e eeuw. Hier lees je er meer over!

location_on Amersfoort

Amersfoort was in 1650 een van de eerste steden in de Republiek die de Joodse gemeenschap verwelkomde. Al snel vestigden de eerste Sefardische Joden, afkomstig uit Spanje en Portugal, zich in onze stad. Niet veel later voegden geloofsgenoten uit andere stromingen, waaronder de Hoogduitse Joden, zich bij het gezelschap.

DE EERSTE SYNAGOGE

Omdat de Joodse gemeenschap in 1650 nog geen volledige burgerrechten genoot, vonden de eerste synagogediensten plaats in de particuliere woningen van de Joodse inwoners. Het zou uiteindelijk tot 1727 duren voordat de eerste synagoge (of sjoel) werd gebouwd. Deze kwam te staan in het Juffersgat. Tegenwoordig kennen we dit gebied als de Drieringensteeg. De komst van de eerste synagoge markeerde ook de toenemende invloed van de Hoogduitse Joden in Amersfoort.

BEGRAAFPLAATSEN

De eerste Joodse begraafplaatsen waren er (gelukkig maar!) al ver voor de bouw van de eerste synagoge. In 1670 werd ten oosten van de Bloemendalsestraat een begraafplaats aangelegd voor de Sefardische gemeenschap. Een tweede begraafplaats, ditmaal voor de Asjkenazische Joden, volgde in 1700 aan de westzijde van dezelfde straat. Hoewel deze begraafplaatsen niet meer in gebruik zijn, zijn ze nog steeds zichtbaar in de stad. De huidige Joodse begraafplaats is gevestigd aan de Soesterweg. Dit gebied werd in 1873 in gebruik genomen en herbergt diverse rijksmonumenten, zoals de beheerderswoning en het poortgebouw.

BELANGRIJKE PERSONEN EN GEBEURTENISSEN

Benjamin Cohen, een prominente tabakshandelaar en patriot, is een van de opvallende figuren uit de Amersfoortse Joodse gemeenschap. In de roerige periode van 1787 bood hij onderdak aan stadhouder Willem V en diens echtgenote. De gemeenschap stond bekend als conservatief, verzette zich tegen de verlichte hervormingen van het Consistorie en was aanvankelijk ook geen voorstander van koning Willem I. Van 1814 tot 1917 was Amersfoort de zetel van het opperrabbinaat voor de provincie Utrecht.

DE GEMEENSCHAP GROEIT

Een intern conflict leidde in 1867 tot de oprichting van een tweede synagoge nabij de Kortegracht. In 1873 werd langs de Soesterweg grond aangekocht voor een nieuwe begraafplaats. De gemeenschap kende een bloeiend verenigingsleven, met initiatieven voor onder andere begrafenis- en ziekenzorg, liefdadigheid en culturele activiteiten.

DE DONKERE DAGEN VAN WOII

De Tweede Wereldoorlog bracht duistere tijden voor de Joodse inwoners van Amersfoort. Velen werden vanuit Westerbork naar concentratiekampen gebracht en kwamen om het leven. Anderen overleefden door onder te duiken.

HERSTEL

Na de oorlog herpakte de Joodse gemeenschap zich met veerkracht en vastberadenheid. De synagoge aan de Drieringensteeg werd, hoewel het interieur volledig verwoest was, in 1949 volledig gerestaureerd.

GEDENKUITINGEN

Amersfoort herdenkt de slachtoffers van de Holocaust op diverse manieren, waaronder speciale stoeptegels in het stadscentrum en een gedenkrol met de namen van 355 Joodse slachtoffers. Daarnaast zijn er monumenten in Museum Flehite en op het terrein van Kamp Amersfoort.

.

INTRIGERENDE WANDELING

De Joodse gemeenschap heeft een onuitwisbare invloed gehad op Amersfoort. Hun verhaal, vol veerkracht en vastberadenheid, blijft inspireren. Wil je meer over het verleden en heden van de Joodse gemeenschap weten? Meld jezelf dan aan voor een themawandeling georganiseerd door Gilde Amersfoort. Zij brengen je langs tastbare herinneringen en de boeiende historie van de Joodse gemeenschap. Kijk voor meer informatie op hun website.

Nog meer GESCHIEDENIS

DE WAGENWERKPLAATS: INDUSTRIEEL ERFGOED

Dit gebied vol bedrijvigheid werd in 1904 aangelegd door de Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij. Tegenwoordig is het veel meer!

DE APPEL- EN GROENMARKT: TOEVLUCHTSOORD DOOR DE JAREN HEEN

De volgende keer dat jij op het terras van de Appel- of Groenmarkt neerploft, weet je op wat voor schat aan verhalen je zit!

DE STAD iS VAN ONS

arrow_right_alt
arrow_left_alt

DE MiSSIE VAN STICHTING PRESENT

Stichting Present helpt hulpbehoevenden met diverse hulpvragen en -trajecten. "Wij willen beweging op gang brengen."

Carnaval Hoogland

WELKOM IN ‘T ZANDKRUUERSGAT!

Je hoeft helemaal niet naar Brabant te reizen om carnaval te vieren. In Hoogland wordt de grootste optocht van boven de rivieren georganiseerd!

DE KEIJLIJN: MEER DAN EEN GEZELLIG TREINTJE

De Keijlijn rijdt alweer tien jaar door Amersfoort. Wat ooit begon als extraatje, is nu een volwaardige attractie die menig toerist niet overslaat!

WE DOEN HET SAMEN! FESTIVAL

Wie de wereld beter wil maken, begint bij zichzelf en de eigen leefomgeving. Die boodschap hebben wij in Nederland goed verstaan: ruim 4,2 miljoen...

ANNELIES GOUW

Annelies Gouw werkt bij Firma Zoethout in het Leusderkwartier. Zij verkopen vintage meubels die ze zelf van top tot teen hebben opgeknapt!

ONTMOETiNGEN IN HUIS MIEREVELD

Samenwerken, ontmoeten en maken. Het gebeurt allemaal onder het dak van dit oude schoolgebouw.

WIE VERZINT TOCH DIE TEKSTEN OP DE DARA?

Op het dak van restaurant Dara prijkt er maandelijks een mooi stukje proza. Wie verzint deze teksten? We verklappen het antwoord: jij!

‘JE KUNT JE LEVEN LANG NAAR DORPSFEEST HOOGLAND GAAN’

Dit unieke evenement is een begrip in de hele regio. Om verschillende reden is het bijzonder te noemen. Wij vertellen je waarom!

KOSMIK BIEDT INHOUD EN VORM AAN TALENT

Het is één en al culturele koek en ei op deze voormalige boerderij. Tijd om meer te leren over dit productiehuis vol begeleidingstrajecten.