Een eerlijkere wereld voor de volgende generatie
Die ontdekking werd extra persoonlijk toen haar zoon werd geboren. “We wisten niet wat we gingen krijgen”, vertelt ze. “Maar ervaring leert wel dat wanneer een zwart kind geboren wordt, ouders automatisch gaan nadenken over de wereld waarin dat kind terechtkomt.” Ze vergelijkt het met ouders die zich zorgen maken over klimaatverandering. “Mensen die heel klimaatbewust zijn vragen zich af: in wat voor wereld zet ik mijn kind neer? Ik stelde mezelf dezelfde vraag.” Alleen ging haar vraag niet over klimaat, maar over de kleur van haar huid. “Ik ben zwart. Zijn vader is wit. En toen vroeg ik me af: is de wereld eigenlijk verbeterd sinds ik naar Nederland ben gekomen?” Ze denkt even na. “Het antwoord was nee.”
Dat antwoord kwam hard binnen. “Dan ga je nadenken. Dan ga je automatisch kijken wat je kunt doen om het beter te maken. Voor jezelf. Maar vooral voor je kind.” Die gedachte vormt misschien wel de rode draad door haar leven. Of het nu gaat over journalistiek, diversiteit, slavernijgeschiedenis, Keti Koti of haar werk in Amersfoort: steeds keert dezelfde vraag terug. Hoe zorgen we ervoor dat de volgende generatie een eerlijkere wereld erft?
Keti koti 2024. foto: Melanie Lemahieu
Vrijheid, waardigheid en verantwoordelijkheid
Voor Zuwena betekent Keti Koti veel meer dan de afschaffing van de slavernij op papier. “Het gaat over vrijheid, maar ook over waardigheid. Over mensen die hun menselijkheid terug moesten opeisen nadat die generaties lang was ontkend.”
Wanneer ze herdenkt, denkt ze aan mensen die ze nooit heeft gekend, maar zonder wie ze hier niet zou staan. “Mensen die onder onmenselijke omstandigheden hebben geleefd, maar die ondanks alles manieren vonden om hun cultuur, taal, liefde en kracht door te geven aan volgende generaties.” Keti Koti herinnert haar eraan dat vrijheid niet vanzelfsprekend is. “Dat elke generatie opnieuw de verantwoordelijkheid heeft om vrijheid, gelijkwaardigheid en menselijkheid te beschermen. Daarom is het voor mij zowel een moment van bezinning als van hoop.”
Zuwena Hurtak. foto: Iza Koch
Verhalen een plek geven in de stad
Als voorzitter van Comité 30 juni 1 juli Amersfoort ziet Zuwena haar rol als verbinder, verhalenverteller en aanjager. “Mijn taak is eigenlijk heel simpel: zorgen dat verhalen die te lang onzichtbaar zijn geweest een plek krijgen in onze stad.” Dat betekent niet alleen het organiseren van herdenkingen en vieringen, maar ook het bouwen van bruggen tussen gemeenschappen, generaties en perspectieven. “Keti Koti gaat voor mij niet alleen over het verleden. Het gaat ook over de vraag hoe we vandaag met elkaar samenleven en welke verhalen we belangrijk genoeg vinden om door te geven.”
Kijken naar wat de geschiedenis vandaag vraagt
In het programma komen herdenken, kunst, cultuur, ontmoeting en dialoog samen. Van exposities en lezingen tot gesprekken, wandelingen, workshops en de jaarlijkse herdenking op 30 juni. Wat al deze activiteiten verbindt, is dezelfde uitnodiging: kijk niet alleen naar wat er is gebeurd, maar ook naar wat die geschiedenis vandaag nog van ons vraagt. “We besteden aandacht aan het verleden, maar ook aan de verhalen van nu. Aan identiteit, erfgoed, veerkracht en de manier waarop verschillende gemeenschappen samen vormgeven aan de toekomst.”
Een van de onmisbare tradities vindt zij het symbolisch verbreken van de ketenen. “Het herinnert ons aan de overgang van onvrijheid naar vrijheid en aan de betekenis van die geschiedenis. Maar misschien nog belangrijker vind ik het doorgeven van verhalen.” Want wanneer verhalen niet worden verteld, gaan niet alleen feiten verloren, maar ook verbindingen tussen mensen. “Uiteindelijk zijn verhalen de brug tussen verleden, heden en toekomst.”
Wil je deelnemen aan het programma van 2026? Meer informatie vind je hier.
Keti koti 2024. foto: Melanie Lemahieu
Rouw en herstel, pijn en hoop
Hoe balanceer je herdenken en vieren? Voor Zuwena horen die twee juist onlosmakelijk bij elkaar. “Vrijheid vieren zonder het verdriet te erkennen voelt leeg. Maar alleen stilstaan bij het verdriet doet geen recht aan de enorme veerkracht van de mensen die ondanks alles bleven leven, liefhebben, dromen en bouwen aan een toekomst voor hun kinderen.”
Keti Koti gaat daarom over beide. Over rouw en herstel. Over pijn en hoop. Over verlies én over de kracht van mensen die zich niet hebben laten breken. “Juist die balans maakt Keti Koti zo bijzonder. We herdenken wat verloren ging, maar vieren tegelijkertijd wat generaties hebben weten te behouden en door te geven. Dat is voor mij de diepste betekenis van vrijheid.”
Keti koti 2024. foto: Melanie Lemahieu
Een open houding
Wat ze hoopt dat bezoekers meenemen? “Een open houding. Gewoon een open houding en no judgement. Dat mensen zich realiseren: dit is belangrijk voor mijn buurman, mijn buurvrouw, mijn schoonzoon of mijn schoondochter.” Voor veel mensen blijft het een beladen onderwerp. “Mensen blijven soms weg omdat ze bang zijn voor een schuldgevoel. Maar herdenken gaat niet over schuld. Het gaat over eerlijkheid. Een samenleving die eerlijk naar haar eigen verleden durft te kijken, staat simpelweg veel sterker in de toekomst. Het gaat niet om beschuldigen, het gaat om erkennen.”
Haar hoop is dat Keti Koti mensen dichter bij elkaar brengt. “Dat het ruimte creëert voor gesprekken die anders misschien niet zouden plaatsvinden. En dat we ontdekken dat eerlijk kijken naar het verleden ons niet verdeelt, maar juist kan helpen om een gezamenlijke toekomst op te bouwen. Want uiteindelijk gaat Keti Koti niet alleen over de ketenen die werden verbroken. Het gaat ook over de verantwoordelijkheid die vrijheid met zich meebrengt.”
