een eiland van linnen
De naam Blekerseiland verwijst naar een oude ambachtelijke industrie: het bleken van textiel. In de tijd dat Amersfoort bekendstond om zijn nijverheid, speelde ook de textielverwerking een belangrijke rol. Nadat het linnen was geweven of gebruikt, moest het worden gewassen en weer wit gemaakt. Dat gebeurde op zogenoemde bleekvelden.
Op het Blekerseiland werd het textiel eerst grondig gewassen en gespoeld. Daarna werd het uitgespreid op de grasvelden, wa arna de zon aan het werk ging. Het zonlicht werkte als een natuurlijke reiniger: vlekken verdwenen langzaam en het linnen kreeg zijn heldere kleur terug.
Het was een bijzonder gezicht. Grote lappen stof lagen als witte velden over het gras, terwijl arbeiders het textiel steeds omkeerden en controleerden. Het dagelijkse werk speelde zich grotendeels in de open lucht af. Hierdoor werd het landschap letterlijk onderdeel van het productieproces.
water, zonlicht en handwerk
Dat juist deze plek werd gekozen, was geen toeval. Het Blekerseiland lag vlak bij de Heiligenbergerbeek, een beek die al eeuwen door het gebied stroomt. Het schone water uit deze beek was onmisbaar voor het wassen van textiel.
De ligging buiten de oude stadsmuren had nog een voordeel: er was ruimte. Bleekvelden hadden veel oppervlak nodig om het linnen uit te spreiden. Bovendien kon het werk hier plaatsvinden zonder dat de stad last had van de geur en drukte van de wasserijen. Zo ontstond rondom het Blekerseiland een klein industrieel landschap. Het was een plek waar water, zonlicht en hard werk samenkwamen.
FOTO VAN ARCHIEF EEMLAND & THE PHOTO COMPANY.
de komst van stoomwasserijen
Met de komst van de industriële revolutie veranderde het werk op het Blekerseiland. Kleine blekerijen maakten plaats voor grotere wasserijen. In de 20e eeuw verschenen er zelfs stoomwasserijen die het proces sneller en efficiënter maakten.
Bekende namen uit die tijd waren bijvoorbeeld wasserijen zoals Niveus en de Gebroeders Nieuwland. Deze bedrijven stonden onder andere aan de Kleine Nachtegaalstraat en langs de Heiligenbergerweg. Ze verwerkten grote hoeveelheden wasgoed voor bedrijven en instellingen in de regio. Het Blekerseiland werd daarmee een belangrijk centrum voor wasserijwerk in Amersfoort. Sommige wasserijen bleven tot ver in de twintigste eeuw actief.
een wijk in plaats van werkplaatsen
Uiteindelijk veranderde het gebied opnieuw. In de tweede helft van de twintigste eeuw verdwenen de wasserijen uit de stad. De laatste wasserijen op en rond het Blekerseiland werden in 1985 gesloopt, waarna ruimte ontstond voor nieuwe plannen.
Het gebied kreeg een andere bestemming. Waar vroeger linnen lag te drogen, verschenen woningen en nieuwe straten. De wijk die we vandaag kennen, ontstond grotendeels in de jaren tachtig en negentig. Als je vandaag rondloopt in de buurt, kun je de rijke geschiedenis van het gebied in de straatnamen ontdekken: Blekerssingel, De Hoopstraat en de Vlijtstraat.
Dit artikel is geschreven door Femke van Dinther.
Textiel speelde vroeger een belangrijke economische rol in Amersfoort. De stad ademde wol, weverijen en handel. Lees meer verhalen over het textielverleden van Amersfoort en de toekomstige textielmakers!
