Ga naar de inhoud
DE STAD
GESCHIEDENIS

AMERSFOORT: EEN ECHTE BIERSTAD

Hey, biertje? Nou, die vind je wel in Amersfoort. Onze stad is namelijk al eeuwenlang een echte bierstad!

Proost, op Amersfoort! Al sinds de 13e eeuw wordt het vloeibare goud hier in overvloed gebrouwen. Tijd voor een geschiedenislesje met een hoppig smaakje!

RIJK DOOR BIER

Dat we Amersfoort een echte bierstad noemen, is geen understatement. In de vijftiende en zestiende eeuw verdiende meer dan de helft (60%!) van de inwoners hun geld met bier. Dat betekent niet dat iedereen zijn eigen merk pils verkocht; ook boeren die het graan verbouwden, de kuipers die de vaten maakten, de dragers die met de vaten sjouwden en de handelaren die de drank verscheepten worden meegerekend.

DE VIERDE BIERSTAD

Geschiedenisdocent Leen Alberts heeft uitgebreid onderzoek naar het Amersfoortse bierverleden gedaan. In zijn boek ‘Brouwen aan de Eem’ noemt hij de Keistad ‘de vierde bierstad’. Dit vertelt hij in een interview met het Algemeen Dagblad: “Er is veel onderzoek gedaan naar de drie grootste Nederlandse biersteden in de middeleeuwen: Haarlem, Gouda en Delft. Toch is er weinig tot geen onderzoek gedaan naar de bijna honderd bierbrouwers die zich tussen 1300 en 1600 afwisselend in Amersfoort hebben gevestigd. Door mijn onderzoek trek ik de conclusie dat Amersfoort de vierde bierstad van Nederland was.”

‘IN DE WATER’

De reden dat Amersfoort in de middeleeuwen zo’n aantrekkelijke plek voor het brouwen van bier was, heeft te maken met onze rivier: de Eem. Doordat de beken uit de Veluwe in deze rivier samenkomen was het water helder en zowel zacht als zoet van smaak. Het perfecte ingrediënt om bier van te brouwen, dus! Helaas bleek het geen recept voor eeuwig succes: omstreeks 1550 vertrokken er steeds meer brouwerijen uit de Keistad. Volgens Alberts had dit te maken met de ligging van de stad. “Amersfoort ligt niet aan een doorgaande rivier. Daardoor voeren veel schepen niet langs de stad.” Zo werd het voor brouwerijen dus een stuk minder interessant om zich hier te vestigen.

Bij bierliefhebbers loopt het water vast in de mond na het zien van deze foto van de Eem!

PHOENIX

Ook al waren de hoogtijdagen na de 15e en 16e eeuw voorbij; het feestje was zeker niet afgelopen! Wij Amersfoorters gingen vrolijk verder met brouwen. Zo werd er in 1873 een geheel nieuwe brouwerij opgericht, genaamd de ‘Amersfoortsche Beiersch-Bier-Brouwerij’. Erg lang bleef deze naam niet in gebruik: in 1891 besloot een nieuw bestuur dat de brouwerij verderging onder de naam ‘Phoenix Brouwerij Coets de Bosson’. Vanaf 1904, na wéér nieuwe eigenaren te hebben gekregen, ging het bedrijf verder onder haar meest bekende naam: ‘Phoenix Brouwerij.

Bron: Archief Eemland

REVOLUTIONAIR

In iets minder dan een eeuw tijd wist Phoenix Brouwerij de industrie voorgoed te veranderen. Zo introduceerden zij in 1918 onder de naam ‘Malto’ het eerste alcoholvrije bier in Nederland. In 1926 deden zij er nog een schepje bovenop door ‘staangeld’ te introduceren. Dit was de voorloper van wat wij vandaag de dag als statiegeld kennen. Hierdoor liepen de zaken zo goed, dat de brouwerij vanaf 1932 zelfs een eigen scheepvaartmaatschappij had!
Helaas was het succes niet van eeuwige duur. Na een aantal verwoede pogingen, zoals een lucratieve samenwerking met Albert Heijn en een overname door Oranjeboom, werd in 1970 de brouwerij gesloten. Een jaar later besloot de gemeente om het pand te slopen.

Het 75-jarig jubileum (1873-1948) van de Phoenix Brouwerij aan het Smallepad. Bron: Archief Eemland

STILL GOING STRONG

Amersfoort heeft anno 2024 nog steeds een springlevende identiteit als bierstad. Hieronder vind je een overzicht van actieve brouwerijen!

DE DRIE RINGEN

Al ruim 33 jaar brouwt Stadsbrouwerij De Drie Ringen op ambachtelijke wijze in Amersfoort hun bieren. In hun proeflokaal pal naast de Koppelpoort ben je van woensdag tot en met zondag van harte welkom voor een hoop lekkerheid! Via deze link ga je naar hun website.

ROCK CITY BREWING

Met een naam als Rock City kan je van één ding zeker zijn: dit is écht Amersfoorts bier. De eigenzinnige meesterbrouwer Koen Overeem weet dat het leven te mooi is om saai bier te drinken. Uit zowel de ketels in de brouwerij als in hun sfeervolle brewpub stroomt dan ook alleen maar kwaliteit met plezier! Neem eens een kijkje op hun website!

‘T MIRAKEL

Brouwerij ’t Mirakel is in 2016 ontstaan als een hobbyproject van enthousiaste schoolpleinvaders. Gezamenlijk investeerden zij in alle brouwbenodigdheden. Sindsdien zijn de speciaalbieren niet meer weg te denken uit de Keistad. Extra leuk: alle namen van hun brouwsels hebben te maken met het daadwerkelijke ‘Mirakel van Amersfoort’, zoals ‘De Vondst’, ‘Het Visioen’ (foto) en ‘Lieve Vrouw’. Op hun website vind je meer informatie.

VAT’33 BREWING

Dit relatief jonge biermerk is ontstaan als een ode aan de Keistad. Het is voortgekomen uit een samenwerking tussen Hoptimaal en Tjaps Pub uit Vathorst.

MEER INFO

Liefhebbers van zowel bier als Amersfoort, opgelet! De Bierwandeling van het Gilde Amersfoort moet je hebben geprobeerd. Wanneer de wandeling is afgelopen, is het tijd voor een bierproeverij bij De Drie Ringen. Hier vind je meer informatie!


Nog meer DE STAD

HET EEMHUIS: INSPIRATIE OP ELKE VERDIEPING

Van de kelder tot aan de bovenste verdieping: Het Eemhuis is dé plek om je te laten inspireren. Kom binnen, wij geven je een rondleiding!

HET BELGENMONUMENT

Boven op de Amersfoortse Berg staat het grootste monument van Nederland: het Belgenmonument. Ontdek meer over dit indrukwekkende geschenk uit België.

DE STAD iS VAN ONS

arrow_right_alt
arrow_left_alt

DE SKATE CENTRALE: EEN THUISHAVEN VOOR BUITENBEENTJES

Je zou denken dat dit een plek is waar jongeren hun sport beoefenen. Niets is minder waar: hier huist een hele hechte gemeenschap.

PRIDE AMERSFOORT: EEN EN AL(TiJD) TROTS

Bij Pride Amersfoort staat er maar één motto centraal: Just be pride! Wees trots op wie je bent, hoe je bent en hoe je daar gekomen bent.

PROJECTHUIS MADIBA VERBINDT LIENDERT

In de fietsenkelder van een voormalig vmbo-school zit nu Projecthuis Madiba. "Mensen voelen zich hier gauw op hun gemak"

YOUSSEF EL KHATTABI

Deze Amersfoortse journalist weet zowel wat te zien als waar te zijn. Regelmatig deelt hij zijn filmtips in het Uitmagazine. Dat is zeker niet het...

ERIC WENSINK

Eric Wensink mag als eigenaar van Health Centrum Amersfoort dit jaar 40 kaarsjes op de taart zetten. Wat in de jaren 80 begon als een krachthonk van...

DE PASTORIE DEELT ZiJN OVERVLOED

Naast de kerk in Hoogland staat een gebouw vol mogelijkheden: De Pastorie. "Deze plek moet als kloppend hart voor de omgeving dienen."

WIE IS DAT MEISJE IN DE STOPLICHTEN?

In veel voetgangerslichten rond het centrum staat een meisje afgebeeld. Waar komt deze meid met haar paardenstaart eigenlijk vandaan?

WE DOEN HET SAMEN! FESTIVAL

Wie de wereld beter wil maken, begint bij zichzelf en de eigen leefomgeving. Die boodschap hebben wij in Nederland goed verstaan: ruim 4,2 miljoen...

ONTMOETiNGEN IN HUIS MIEREVELD

Samenwerken, ontmoeten en maken. Het gebeurt allemaal onder het dak van dit oude schoolgebouw.